Kötü Süreci Dijitalleştirmek, İsrafı Hızlandırmaktır
LeanViser Kurucusu Can Yükselen, dijital dönüşüme yatırım yapan işletmelerin, süreçlerindeki israfı önce ortadan kaldırmadıkları takdirde bu israfı yalnızca dijital ortama taşıyıp daha hızlı üretir hale geldiklerini vurguluyor. Türk sanayisinde kurulu kapasitenin gerçek etkin kullanımı yalnızca %37-40 bandında kalıyor; yani her 100 birimlik kaynağın 60’tan fazlası değer üretmiyor. Aynı dönemde işçilik maliyeti yıllık %43 artarken istihdam %3,2, çalışılan saat ise %5,1 geriliyor. Yükselen’e göre dijital dönüşüm bir yatırım kalemi değil, süreçleri iyileştirmek için kullanılan bir girdi olmalı; doğru sıralama önce etkinliği artırmaya yönelik çalışmalar ve süreç yeniden tasarımı, ardından teknolojinin bu iyileştirilmiş süreçlerin hızlandırıcısı olarak devreye alınmasıdır.
Dünya genelinde şirketler dijital dönüşüme yılda 2 trilyon doların üzerinde harcama yapıyor, ancak sonuçlar beklentilerin gerisinde kalıyor. McKinsey’e göre dönüşüm programlarının %70’i hedefine ulaşamıyor, BCG’nin 850’den fazla şirketi kapsayan analizinde başarı oranı yalnızca %35, Bain & Company’nin 2024 araştırmasına göre iş dönüşümlerinin %88’i başlangıç hedeflerini yakalayamıyor, Gartner’ın küresel araştırmasında ise dijital girişimlerin sadece %48’i iş sonuçları açısından hedeflerini karşılıyor ya da aşıyor. Harvard Business Review’da yayımlanan bir araştırmaya göre incelenen 204 yalın dönüşüm projesinin yalnızca üçte biri iki yıl sonunda kazanımlarını koruyabilirken, %21’i hiçbir iyileşme sağlayamamış; asıl başarının dönüşümü başlatmakta değil sürdürülebilir kılmakta yattığı ortaya çıkıyor.
Araştırmalar, dönüşüm başarısını belirleyen temel unsurun teknoloji değil insan ve organizasyon olduğuna işaret ediyor. McKinsey’e göre başarılı bir dönüşümün yalnızca %20’sini teknoloji, %80’ini organizasyonel değişim oluşturuyor; buna rağmen şirketlerin çoğu yatırımlarını teknolojiye yönlendiriyor. Kültürel dönüşüme yatırım yapan şirketler yalnızca teknolojiye odaklananlara göre 5,3 kat daha yüksek başarı elde ediyor, Forrester verilerine göre ise başarısızlıkların %58’i yönetişim kaynaklı, yalnızca %22’si teknik nedenlerden kaynaklanıyor. Kalıcı bir dönüşüm için üst yönetimin görünür desteği, düzenli ölçüm ve takip, kurumsal hedeflerle uyumlu iletişim, çalışanların gerçek sorunlarına odaklanma ve liderlerin denetçi yerine koç rolü üstlenmesi kritik önem taşıyor.
Türkiye’de imalat sanayinde kapasite kullanım oranı Haziran 2026 itibarıyla %74,5 seviyesinde bulunuyor. LeanViser’ın 120’den fazla işletmedeki dönüşüm deneyimi, toplam ekipman etkinliğinin (OEE) ortalama %50-55 bandında olduğunu gösteriyor; küresel üreticilerin ortalama OEE değeri %55-60 seviyesinde kalırken, dünya klasmanı kabul edilen %85 seviyesine ulaşabilenlerin oranı yalnızca %6 civarında. IMD Dünya Rekabetçilik Endeksi’nde Türkiye 2025’te 66’ncı sıraya gerilemiş, 2026’da 57’nci sıraya yükselmiş olsa da teknolojik altyapı, kurumsal yapı ve dijital dönüşüm hızında hâlâ gelişim alanları bulunuyor.