Kur sizin elinizde değil israf sizin elinizde: KOBİ’ler için 10 yalın dönüşüm önerisi
Enflasyon ve kur baskısıyla yükselen girdi maliyetlerini satış fiyatlarına yansıtmak KOBİ’ler için her zaman mümkün olmuyor. Müşterilerin alternatiflere yönelmesi ve rakiplerin daha düşük fiyat teklifleri, işletmelerin kârlılığını korumasını giderek zorlaştırıyor.
Bugüne kadar 120’den fazla işletmenin yalın dönüşümüne katkı sunan Can Yükselen, bekleme, gereksiz taşıma, yeniden yapılan işler ve rafta bekleyen stokların müşteriye değer katmadan maliyetleri artırdığına dikkat çekiyor. Yükselen’e göre yalın dönüşümün merkezinde bu kayıpları görünür hale getirmek ve ortadan kaldırmak yer alıyor.
Yalın düşüncenin kalbindeki Kaizen anlayışının küçük adımlarla, her gün sürekli iyileştirmeyi esas aldığını ifade eden Yükselen, durumu tek cümleyle özetliyor: “Kur sizin elinizde değil, ama israf sizin elinizde.”
KOBİ’lerin bu yolculuğa müşteriyi anlamak, gerçek maliyetleri görmek ve çalışanların katılımını sağlamakla başlayabileceğini belirten Yükselen, yalın dönüşüme rehberlik edecek 10 öneriyi şöyle sıralıyor:
1. Müşteri gerçekte neye para ödüyor, öğrenin
Her şey bu soruyla başlar. Firmanın “değerli” sandığı ile müşterinin gerçekten para ödediği şey çoğu zaman aynı değildir. Siz ambalajı parlatmak için emek harcarken müşteri belki sadece zamanında teslimat bekliyordur. Müşteriye sorun, şikâyetlerini dinleyin, sizi neden seçtiğini öğrenin ve emeğinizi oraya yönlendirin.
2. Gerçek maliyetinizi ölçün
“Bir işletme sahibine maliyetlerini nasıl hesapladığını sormuştum. ‘Malzeme fiyatlarını toplar, 1,4 ile çarparız’ dedi. İşçilik, fire ve makine duruşu hesaba hiç girmiyordu. Ürün bazında gerçek maliyeti çıkardığımızda, ‘en kârlı’ denen ürünün aslında zarar ettirdiği ortaya çıktı.” Neyin size kaça mal olduğunu bilmeden ne doğru fiyat verebilir ne de maliyet düşürebilirsiniz.
3. Müşterinin ödemediği israfı bulun ve yok edin
Müşteri, ürünün fabrikada üç kez taşınmasına, bir köşede beklemesine ya da hatalı yapılıp yeniden üretilmesine para ödemez. Bunlar israftır ve doğrudan maliyetinize biner. Küçük ekipler kurun, sahaya inin ve bu kayıpları tek tek görünür hale getirin. Her gün birini ortadan kaldırmak, kurdaki artışa karşı elinizdeki en etkili silahtır.
4. Paranızı stokta bekletmeyin, hızlandırın
Hammaddeye ödediğiniz para, ürün satılıp tahsil edilene kadar kasaya geri dönmez. Bu süre ne kadar uzunsa nakitiniz o kadar sıkışır. Yüksek enflasyonda depoda bekleyen her mal, değeri eriyen paradır. “Ne olur ne olmaz” diye yığılan stoğu azaltın, yarım kalan işleri bitirin, siparişten tahsilata kadar geçen süreyi kısaltın. Paranız ne kadar hızlı dönerse krediye o kadar az muhtaç olursunuz.
5. İnsana yatırım yapın
Makineye yatırım yapmayı biliyoruz, peki ya çalışana? Birden fazla işi yapabilen, sorunu fark edip çözebilen bir çalışan en değerli kapasitenizdir. Eğitimi sınıfta değil, sahada ve işin içinde verin. Yetkinliği artan ekip, aynı kaynakla daha fazla değer üretir.
6. İlk iş adam çıkarmayı düşünmeyin
Maliyetler sıkıştığında ilk refleks çoğu zaman kadroyu küçültmektir. Ancak iyileştirmenin ardından işten çıkarma yaşanan bir işletmede kimse bir daha fikir vermez, çünkü herkes şunu öğrenir: “İşi iyileştirirsem işimi kaybederim.” İyileştirmeyle serbest kalan kapasiteyi yeni işlere, yeni müşterilere ve büyümeye yönlendirin.
7. Başarıyı birkaç temel göstergeyle izleyin
Şirketin ve ekiplerin iyi gidip gitmediğini “bana öyle geliyor” ile değil, rakamla bilin. Kalite, maliyet, zamanında teslimat ve iş güvenliği için ekip başına 3-4 basit gösterge yeterlidir. Bunları herkesin görebileceği bir panoya asın ve her gün kısaca konuşun. Pahalı bir yazılım şart değil; beyaz bir tahtayla başlayabilirsiniz.
8. Kararları stratejiyle uyumlu alın, her kademede takip edin
Yılın başında konan hedefler çoğu zaman yönetim toplantısında kalır ve sahadaki ekip o hedefe nasıl katkı verdiğini bilmez. Şirket hedefini bölümlere, oradan da ekiplere indirin. Herkes kendi payını bilsin ve bu düzenli olarak takip edilsin. Bugün verilen her kararın, şirketin gitmek istediği yöne hizmet edip etmediğini sorgulayın.
9. Ekiplere inisiyatif verin, işi devredin
Her kararın patrona çıktığı bir şirkette işler patronun hızında yürür ve bir noktada tıkanır. Çalışanlar da düşünmeyi bırakıp talimat beklemeye başlar. Liderin işi her sorunu kendisi çözmek değil, ekibin sorun çözebilmesini sağlamaktır. “Sen olsan ne yapardın?” sorusu, herhangi bir talimattan çok daha güçlüdür.
10. Dijitali can simidi sanmayın, önce süreci anlayın
“Bir program alalım, her şey düzelir” beklentisi oldukça yaygın. Ancak düzensiz bir işi bilgisayara taşırsanız elinizde yalnızca daha hızlı bir düzensizlik olur. Önce işin nasıl akması gerektiğini anlayın ve sadeleştirin. Teknolojiyi bu düzenin üzerine kurduğunuzda yatırımınız gerçekten geri döner.
