Risk Analizi Nedir: Tanım, Yöntemler
Risk Analizi Nedir?
Risk analizi, bir işyerinde veya süreçte ortaya çıkabilecek tehlikelerin sistematik bir şekilde tespit edilip, bu tehlikelerin olasılık ve etkilerinin değerlendirilerek risklerin önceliklendirildiği bir analiz yöntemidir. İş sağlığı ve güvenliği açısından risk analizi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işletmelerin düzenli olarak yapması gereken yasal bir yükümlülüktür.
Örneklerle özetlemek gerekirse, bir üretim hattında çalışanın hareketli bir parçaya temas etme riski, bir depoda yüksekten düşme riski veya bir kimyasal madde ile çalışırken solunum yoluyla maruziyet riski, risk analizi kapsamında değerlendirilen tipik tehlike örnekleridir. Her bir tehlike için olasılık ve şiddet değerlendirilerek riskin kabul edilebilir olup olmadığına karar verilir.
Risk Analizinin Amaçları
Risk analizinin ilk amacı önceliklendirmedir. Bir işletmede aynı anda pek çok tehlike bulunabilir; risk analizi, hangi tehlikenin daha acil ve öncelikli olarak ele alınması gerektiğini ortaya koyarak kaynakların doğru yere yönlendirilmesini sağlar.
İkinci amaç, kayıp ve kesinti azaltmadır. Tespit edilen risklere yönelik önceden alınan kontrol tedbirleri, iş kazalarını, meslek hastalıklarını ve üretim kesintilerini azaltarak hem çalışan güvenliğini hem de işletmenin sürekliliğini korur.
Üçüncü amaç ise karar destek fonksiyonudur. Risk analizi sonuçları, yatırım, ekipman seçimi, eğitim planlaması veya süreç değişikliği gibi yönetimsel kararların hangi tehlikeler göz önünde bulundurularak alınması gerektiğine dair somut bir veri sunar.
Risk Analizi Nasıl Yapılır?
Risk analizi süreci genel olarak şu akışla ilerler: tehlikelerin tespiti, risklerin değerlendirilmesi, önceliklendirme, kontrol tedbirlerinin planlanması ve uygulama ile takip aşaması.
- Tehlikeleri tespit et: İşyerindeki tüm fiziksel, kimyasal, biyolojik ve ergonomik tehlike kaynakları belirlenir.
- Riskleri değerlendir: Her tehlikenin gerçekleşme olasılığı ve oluşması durumunda yaratacağı etki değerlendirilir.
- Riskleri önceliklendir: Hesaplanan risk skorlarına göre hangi risklerin öncelikli olarak ele alınacağı belirlenir.
- Kontrol tedbirleri planla: Yüksek öncelikli riskler için uygun mühendislik, idari veya kişisel koruyucu donanım tedbirleri planlanır.
- Uygulama ve takip başlat: Belirlenen tedbirler hayata geçirilir ve risklerin azalıp azalmadığı düzenli olarak takip edilir.
Bu sürecin sonunda hazırlanan rapor şablonu genellikle şu bilgileri içerir: tespit edilen tehlike, etkilenebilecek kişiler, mevcut kontrol önlemleri, olasılık ve şiddet puanları, hesaplanan risk skoru, önerilen ek tedbirler ve sorumlu kişi ile hedef tamamlanma tarihi.
Bunu faydalı buldunuz mu? Google’da başvuracağınız kaynak biz olalım
İçeriğimiz işinize yaradıysa, arama yaptığınızda Google’a bundan daha fazla göstermesini söyleyebilirsiniz. Aşağıya tıklayın, ardından açılan sayfada LeanViser’ın yanındaki kutuyu işaretleyin. Yaklaşık beş saniye sürer.
Google hesabınıza giriş yapmış olmanız gerekir. Tek tıklayın, ardından adımızın yanındaki kutuyu işaretleyin.
Risk Analizi Yöntemleri
Risk analizinde kullanılan başlıca yöntemler şunlardır:
FMEA (Hata Türü ve Etkileri Analizi)
Risk Matrisi
Fine-Kinney Yöntemi
HAZOP (Tehlike ve İşletilebilirlik Analizi)
Hata Ağacı Analizi
SWOT Analizi
Yöntem seçim kriterleri, analiz edilen sürecin türüne, sektöre ve risk verisinin niteliğine göre değişir. Üretim hatlarında ekipman arızalarına odaklanılıyorsa FMEA, kimyasal proseslerde ise HAZOP daha uygun olabilir. Hızlı ve genel bir değerlendirme isteniyorsa risk matrisi veya Fine-Kinney tercih edilirken, stratejik düzeydeki belirsizlikler için SWOT gibi kalitatif yaklaşımlar kullanılır.